กิจกรรมร่วมพัฒนารายการเด็กพัฒนาและครอบครัวในไทยพีบีเอส
วันเสาร์ที่ 1 มีนาคม พ.ศ. 2551 เวลา 13.30 – 16.15 น.
ณ ห้องประชุม 1 ชั้น 15 อาคารเอส เอ็ม ทาวเวอร์
โดย แผนงานสื่อสร้างสุขภาวะเยาวชน ร่วมกับเครือข่ายเพื่อนทีวีสาธารณะ
มูลนิธิเครือข่ายครอบครัว และเครือข่ายครอบครัวเฝ้าระวังและสร้างสรรค์สื่อ
ความคิดเห็น ต่อรายการ
วันเสาร์และวันอาทิตย์ในไทยพีบีเอสปัจจุบัน
1.1 รายการเด็กเยาวชน
- รายการเพื่อนภาษาอังกฤษ จุดดี นำเสนอผ่านมิวสิควีดีโอ มีข้อคิดจากเพลง อธิบายคำศัพท์ ย้อนให้ฟังอีกรอบหนึ่ง คำศัพท์ก็น่าสนใจ แต่ว่าอยู่ในช่วงเช้าเกินไป
- รายการมดคันไฟ และแนวเล็กๆของเด็กแนว อยู่ในช่วงเช้าเกินไปสำหรับวัยรุ่น ควรเลื่อนสายกว่านี้ อยู่ช่วงประมาณ ๑๑.๐๐ น. หรือ ๑๒.๐๐ น. (ทั้ง2 รายการวัยรุ่น เป็นรายการคล้ายกัน ควรจะให้อยู่กันละช่วงเวลา หรือคนละวันไม่ควรเสนอติดกัน) รายการนำเสนอต้นแบบของวัยรุ่น ผลักดันให้กลุ่มเด็กวัยรุ่นสนใจกิจกรรมต่างๆ เช่นรายการแนวเล็กๆของเด็กแนว ก็ถือว่าใช้ได้
- รายการ Wild America และ holiday USA เป็นรายการใช้ซับไตเติ้ลเป็นภาษาอังกฤษ ทำให้ไม่น่าสนใจ เพราะทำให้คนที่ไม่รู้หนังสืออ่านตามตัวหนังสือไม่ทัน จะดีกว่านี้ควรใส่เสียงภาคไทย ควรมีการปรับสารคดี ที่เหมาะสมกับแต่ละกลุ่ม ให้ตรงกับช่วงเวลากลุ่มเป้าหมาย มีมากไปจะน่าเบื่อ
- สารคดีท่องอารยะธรรม สารคดีท่องเทคโนโลยี ดูแล้วสนุก เช่น สารคดีท่องเทคโนโลยี มีเกร็ดความรู้ กราฟฟิคแอนนิเมชั่นน่าสนใจ และสวยงาม แต่ว่าสารคดีที่ฉายในวันเสาร์ อาทิตย์ ก็เป็นเรื่องราวของสัตว์ ซึ่งเป็นสารคดีสัตว์ที่เป็นอันตรายส่วนใหญ่ ผู้ดำเนินรายการก็มีการจับ เล่นกับสัตว์ และไม่มีข้อความแนะนำ ซึ่งเป็นอันตรายต่อเด็ก
- รายการเปิดโลกนิทาน เป็นรายการที่ดี ดูสนุก พิธีกรอ่านนิทานได้ดี เหมาะกับเด็กเล็ก และเวลาสั้นมากเกินไป แต่จะให้ดียิ่งขึ้นก็อาจปรับให้เกิดการมีส่วนร่วมของเด็ก เข้ามาร่วมเล่านิทานกับผู้เล่านิทานในรายการด้วย กระบวนการมีส่วนร่วม เด็กๆ จะรู้สึกผูกพัน และสนใจและรักการอ่านมากขึ้น รายการเด็ก ต้องสนับสนุนเรื่องพัฒนาการอ่านโดยการขึ้นตัวหนังสือขึ้นบ่อยๆ เช่น พูดถึงพระอาทิตย์ ก็ขึ้น คำว่า พระอาทิตย์ ให้เด็กได้อ่านไปด้วย(ในการประชุมนี้ ทั้งเด็กประถม และวัยรุ่นแสดงความรู้สึกว่าชอบหุ่นในรายการ)
- รายการ Hot short film เป็นรายการสอดคล้องกับวัยรุ่น ซึ่งบางเรื่องเป็นเรื่องที่ดูยาก ต้องมีการตีความ ทำให้ไม่เข้าใจก็จะเกิดความเบื่อหน่ายได้ ทั้งที่ผู้ผลิตก็พยายามตัดไปเป็นบทสัมภาษณ์ ควรนำผลงานใหม่ๆ ของเด็กนักศึกษา หรือนำหนังดีของไทย มานำเสนอสลับกันด้วย
- ละคร สามก๊ก พอดีเสร็จน่าจะมีการนำมาวิเคราะห์ หลังจากดูเสร็จ นำนักวิชาการมาคุย นักจิตแพทย์เข้ามาพูดคุยด้วย ดูแล้วได้อะไรบ้าง ตอนนี้แฝงด้วยอะไร อะไรคือความลึกซึ้งที่มีคุณค่า ทำให้ผู้ใหญ่ เด็กที่ดูสามารถนำไปใช้ได้เป็นประโยชน์
- รายการพิพิธภัณฑ์วันหยุด เนื้อหาดีแต่วิธีการนำเสนอไม่น่าสนใจ
- รายการดนตรีกวีศิลป์ น่าจะมีเทคนิคการแต่งเพลง เข้ามาด้วย
- รายการละคร พ่อจ๋าอย่าร้องไห้ ไม่น่าดู เป็นละครหนักเกินไป
- รายการมดคันไฟ เนื้อหาดี ตอนต้นการนำเสนอดี แต่พอตอนกลางยาวไปและทำให้น่าเบื่อได้ ควรกระชับและเพิ่มรูปแบบนำเสนอเจาะลึกเรื่องนั้นๆ หรือแนะนำกิจกรรม/สถานที่ สร้างสรรค์ที่วัยรุ่นน่าจะไปร่วมว่ามีที่ไหนบ้างหลากหลาย จุดเด่นที่ชอบของรายการนี้คือช่วง การให้มดคันไฟ นั้นได้มีการตอบคำถาม
1.2 ข้อเสนอเรื่องข่าว
- รายการข่าวปัจจุบันมีมากและยาวเกินไป
ควรลดเวลาลง
- การนำเสนอข่าวใช้รูปแบบเดียวในการนำเสนอยาวจึงทำให้น่าเบื่อ
อาจจะปรับเช่นการนำเสนอรายงานข่าวปกติ และนำรายการtalk
มาคุยเจาะลึกลงประเด็นต่อเนื่องในเวลาข่าวนั้น เพื่อไม่ให้เกิดความน่าเบื่อ
เช่น รายการ “ตอบโจทย์” 1 ชั่วโมงยาวเกินไป อาจจะมารวมเป็นรายการข่าว
ในการเจาะประเด็นลึกต่อ เป็นต้น
- รายการข่าว สั้น ๑ นาที นำเสนอประเด็นข่าวหลัก
แล้วค่อยทำสกู๊ปข่าวต่อเนื่อง
- ควรมีรายการข่าววัยรุ่น อาจจะฉีกแนวนำเสนอไม่ใช่ใส่สูทน่าตาดี
อาจจะแต่งตัวแปลกใหม่
- รายการข่าวรูปแบบการ์ตูนลายเส้นสวยๆ ให้เกิดความเข้าใจง่าย
- รายการข่าวครอบครัว นำเสนอแบบสบายๆ ไม่ซีเรียส
- ควรมีข่าวเกี่ยวกับเยาวชน เกี่ยวกับเด็ก ปฎิทินข่าวให้กับเด็ก
ว่ามีกิจกรรมดีสร้างสรรค์อยู่ที่ไหนอย่างไรบ้าง
เพราะปัจจุบันมีแต่เรื่องการเมือง
2. สิ่งที่ควรมีในรายการเพื่อเด็กและครอบครัว
- เมื่อวิเคราะห์จุดอ่อนของทุกสถานี เห็นว่ารายการวัยรุ่นยังขาดสาระ น่าจะเป็นจุดเน้นของไทยพีบีเอสกลุ่มวัยรุ่นเป็นกลุ่มเป้าหมายที่สำคัญ สิ่งที่สำคัญควรมีลักษณะรายการ 3 รูปแบบ
1. ละครของวัยรุ่น จากต่างประเทศ เพราะขณะนี้เด็กวัยรุ่นมีการเชื่อมโยงระดับโลก เช่น เรื่องเฟม ของต่างประเทศเป็นซีรี่ส์ ชีวิตเด็กวัยรุ่นตอนกลาง ถึงตอนปลาย เป็นละครที่มีผลต่อการเรียนรู้ทักษะชีวิตของวัยรุ่นได้อย่างดี การนำเสนอตัวแทนคนชั้นกลาง ชั้นล่าง
2. สารคดีเรื่องเพศ สำหรับวัยรุ่น ซึ่งสารคดีของ discovery /Nat GEo มีทั้งสำหรับผู้ใหญ่และเยาวชนก็มี อันนี้คือความต้องการเร่งด่วน ซึ่งทำให้เด็กเข้าใจเรื่องเพศมากขึ้น
3. รายการที่ผลิตเอง นำวัยรุ่นมาพูดคุยกันเรื่องปัญหาวัยรุ่น ให้เด็กมาคุยวิพากษ์วิจารณ์กันเองและวิพากษ์ผู้ใหญ่ทำให้เขารู้สึกมีเวทีของเขา ซึ่งรายการรูปแบบนี้ไม่ค่อยมี (มีรายการคลับเอ็กซ์ อยู่เวลาดึกมาก)
โดยวัยรุ่นแบ่งเป็นวัยรุ่นตอนต้น ตอนกลาง ตอนปลาย
- สังเกตว่าเด็กวัยรุ่นตอนต้น(๑๓หรือ๑๔ ปี)จะไม่ค่อยมีรายการสำหรับเด็กกลุ่มนี้โดยตรง และเด็กกลุ่มนี้เองก็จะไม่ดูรายการเด็ก แต่จะไปดูรายการที่เหมาะสำหรับรายการวัยรุ่นตอนกลาง ตอนปลาย เขาอยากได้ต้นแบบ หรือหาตัวตนของตนเอง จึงดูรายการที่มีความเป็นผู้ใหญ่ ถ้ามีรายการวัยรุ่น ก็จะได้ประโยชน์ทุกกลุ่มของวัยรุ่นเอง
- ทางไทยพีบีเอสต้องมีการเชื่อมโยงทางภาคการศึกษา ชวนให้เด็กดู ทำให้เด็กมีความรู้สึกผูกพันและเติบโตกับช่องนี้ มีสัดส่วนรายการเด็กที่แน่นอน เพราะกลุ่มเด็กจะเป็นผู้ใหญ่ในวันข้างหน้า เด็กอีกวันข้างหน้าจะเป็นคนดูที่ยั่งยืน จงรักภักดีต่อช่อง
- อยากให้เพิ่มรายการวัยรุ่น ช่วง ม.๕ ม.๖ เป็นช่วงที่มีความกังวลในการเรียนต่อระดับมหาวิทยาลัย ควรมีรายการแนะนำการเรียนต่อ แนะนำหากสนใจอาชีพไหนควรเรียนสาขาวิชาอะไร จะต้องเข้าเรียนที่ไหน หรือกิจกรรมที่ทาง มหาวิทยาลัยต่างๆมี เช่นค่ายกิจกรรมการติววิชาต่างๆ มีอยู่ที่ไหนอย่างไรบ้าง (ปัญหาทุกโรงเรียนส่วนใหญ่คืองานแนะแนวไม่ทันการณ์ ไม่รอบด้าน ) และควรมีรายการติวก่อนสอบ
- ควรมีรายการวัยรุ่นที่ทำให้เข้าใจพ่อแม่ด้วย
- ควรมีรายการวาไรตี้ นำเด็กวัยรุ่นมาพูดคุยปัญหาของตนเองที่กำลังประสบอยู่ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องเรียน เรื่องการใช้ชีวิต เรื่องเพศ ตัวอย่าง เช่น รายการคลับเอ็กซ์ ที่ออกอากาศทางสถานีโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 3 เป็นรายการที่อยู่ดึกมากประมาณตีหนึ่งกว่าๆ แต่เด็กเยาวชนก็โทรเข้ามาคุยเรื่องเพศบ้าง เรื่องปัญหาส่วนตัวบ้าง การดำเนินรายการไม่เครียด มีผู้รู้ผู้เชี่ยวชาญด้านต่างๆ ให้เยาวชนโทรเข้ามาคุยได้ทันทีเลย และมีอินเตอร์เน็ทให้สามารถเข้ามาโพสถามปัญหาต่างๆด้วย เพราะบางครั้งพ่อแม่ก็ไม่สามารถให้คำตอบ หรือถามเพื่อนก็ไม่ได้คำตอบที่ถูกต้อง หากมีผู้รู้ผู้เชี่ยวชาญมาให้คำตอบจะเกิดประโยชน์ต่อเด็กวัยรุ่นเป็นอย่างมาก ตัวอย่าง รายการดีคลับ เคยออกอากาศทางสถานีโทรทัศน์ช่อง ๕ รูปแบบการนำเสนอโดยการใช้พิธีกรวัยรุ่นที่เป็นกระแสดำเนินรายการ มีช่วงต่างๆน่าสนใจ เช่น ช่วงของการแต่งกายของวัยรุ่น และนำเด็กวัยรุ่นที่พฤติกรรมไม่พึงประสงค์ เช่น ชอบหนีเรียน ชอบเที่ยวเตร่ มาทำกิจกรรมดีดี ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมไปในทางที่ดี หรือนำกลุ่มเด็กBBoy มารำไทย เล่นโขน ทำให้เด็กได้เรียนรู้ถึงวัฒนธรรมอีกรูปแบบหนึ่ง เด็กได้รู้ว่าการทำดีนั้นมีคุณค่าอย่างไร เป็นต้น ซึ่งไทยพีบีเอส ควรจะมีรายการสำหรับกลุ่มวัยรุ่น เช่นนี้ แต่มีการปรับในช่วงการแนะนำการแต่งกายที่มาตามกระแส แต่สวมใส่อย่างไรให้ดูเหมาะสม ถูกกาลเทศะจะเป็นอย่างไร และพ่อแม่ดูแล้วจะเกิดความเข้าใจวัยรุ่นได้ด้วย
- เด็กจะเข้าสู่วัยรุ่น จะมีพฤติกรรมเปลี่ยนไป ชอบดูหนัง น +๑๓ มากขึ้น เพราะเขาสนใจเรื่องเพศมากขึ้น หรือรายการที่ทำให้คิดตาม เช่น รายการอัจฉริยะข้ามคืน เด็กและพ่อแม่ได้มีส่วนร่วมกันคิดด้วย
- ขณะนี้กลุ่มเยาวชนกำลังคิดรายการกันอยู่ ซึ่งจะเป็นการผลิตรายการกันเอง จะนำเสนอเข้าไทยพีบีเอส เป็นรายการสำหรับเยาวชน เช่น รายการเปิดพื้นที่สำหรับเยาวชน รายการติดตามผลงานดีดีของเด็กอาชีวะ จบออกไปแล้วไปทำงานอะไร เสนอผลงานดีดี ให้มองมุมใหม่มุมดีดี ไม่ใช่แง่ลบด้านเดียวที่ออกตามสื่อ รายการเยาวชน ๑๔ ปี – ๒๐ปี ต้นๆ สามารถดูได้ทั้งหมด รายการนี้จะมีประโยชน์ ต่อการเลือกเรียนสายอาชีวะด้วย และรายการเอาความฝันของเยาวชน ที่อยากเป็นอาชีพต่างๆ และให้น้องๆ ไปทดลองเป็นอาชีพนั้นๆ โดยผลิตเอง
- ตัวอย่างรายการเด็กเล็ก
-รายการเห็ดหรรษา เป็นรายการวาไรตี้สำหรับเด็กเล็ก เป็นรายการที่ดี แต่ไม่ใช่ผู้ใหญ่ ซึ่งเป็นรายการที่เด็กได้ประโยชน์จริงๆ ซึ่งในรายการจะมีช่วงการประดิษฐ์ โดยเอาสิ่งของที่หาง่าย หาได้ในบ้านขณะนั้นเลย นำมาประดิษฐ์ร่วมกันกับพิธีกรดำเนินรายการ (ส่งเด็กก่อนไปโรงเรียน)
3.อยากเห็นอะไร รายการในวันเสาร์ - อาทิตย์
- ควรจะมีทีมสำรวจ ทีมประเมิน ทีมจัดผัง คือทีมงานสำรวจ สำรวจในแต่ละวันว่า ผู้บริโภคกลุ่มไหนดูทีวี ช่วงไหนมากที่สุด ซึ่งจะทำให้จัดกลุ่มรายการช่วงเวลาได้อย่างเหมาะสม เช่น หกโมงเช้าเป็นช่วงของเด็กเล็ก ใส่เนื้อหาให้ตรงกับกลุ่มเป้าหมาย จะทำให้ง่ายต่อการคิดวิเคราะห์ และต้องมีการติดตามประเมินผลด้วย
- จากการะประเมินของผู้ปกครองช่วงเช้า เด็กๆ ชอบดูการ์ตูน โดยเฉพาะการ์ตูนช่อง 9 ดังนั้นไทยพีบีเอสควรมีการ์ตูนดี มีเอกลักษณ์ด้วย
- ช่วงเด็กดูไม่จำเป็นต้องเช้าตรู่เสมอ ควรเป็นรายการสำหรับครอบครัวก็ได้
- เช้าตรู่ควรเป็นรายการที่ไม่เครียดและหนักจนเกินไป เป็นรายการที่ส่งเสริมการทำกิจกรรมร่วมกันของครอบครัว เช่น เสนอรายการอาหาร/การออกกำลังกาย /ทำสวน เป็นกิจกรรมร่วมกันของครอบครัวใหญ่ พ่อแม่ลูกรวมทั้งปู่ ย่าตายาย
- รายการประดิษฐ์ต่างๆ เช่น รายการสอนศิลป์ ถ้ามีรายการประดิษฐ์สอนให้ทำศิลปะง่ายๆ พ่อแม่ผู้ปกครองก็จะได้ทำกิจกรรมกับลูก ช่วงบ่ายๆ หลังจากผู้ปกครองทำงานบ้าน ธุระเสร็จแล้ว เช่นงานประดิษฐ์ของเล่น งานทำสวน แต่ต้องมีการประชาสัมพันธ์ ว่าอาทิตย์หน้าจะมีกิจกรรมอะไร ให้เตรียมอุปกรณ์อะไรกันบ้าง เพื่อครอบครัวจะได้เตรียมพร้อมได้ทัน
เสาร์ อาทิตย์ จะรณรงค์อะไร
- ร่วมรณรงค์ กิจกรรมครอบครัวเข้มแข็ง ต้องมีการลดราคาสถานที่/กิจกรรมและบริการเพื่อครอบครัว เช่น ไปทั้งครอบครัวค่ารถไฟฟ้าครึ่งหนึ่ง ค่าผ่านประตูพิพิธภัณฑ์ครึ่งราคา เป็นต้น เป็นการเน้นการเข้าถึงกิจกรรมสร้างสรรค์ ให้เป็นกระแส Family activity กิจกรรมเหล่านี้นำมาออกเป็น spot ด้วย ให้เห็นว่ามาทำกิจกรรมนี้แล้วครอบครัวได้ประโยชน์อะไรบ้าง
- รายการส่งเสริมชีวิตคู่ รายการสู้เพื่อลูก รายการเพื่อสร้างสัมพันธ์ครอบครัว
- ช่วงปิดเทอม ให้เด็กและครอบครัวมีกิจกรรมทำ โดยมีการจัดทำ event ร่วมกับรายการไทยพีบีเอสที่มีอยู่ เช่นรายการสอนศิลป์ เป็นกิจกรรมนอกสถานที่ (รายการ + eventร่วมกับภาคีต่างๆ)
- รายการมีการจัดกิจกรรมให้ผู้ชมมีส่วนร่วม เช่น รายการเพื่อนภาษาอังกฤษ ให้ครอบครัวสมัครเข้าไปร่วม
- ควรหาพันธมิตรร่วมทำกิจกรรม เช่น ลานกิจกรรมของพิพิธภัณฑ์เด็ก
- ไทยพีบีเอสต้องเชื่อมโยงกับโรงเรียน ครู รายการที่ออกทางไทยพีบีเอสรายการไหนที่สอดคล้องกับหลักสูตรของการเรียนการสอน ต้องร่วมกับโรงเรียนให้ครูมอบหมายให้เด็กชม เด็กจะรู้สึกผูกพันกับไทยพีบีเอสเมื่อโตขึ้น
- หัดจับถูก คนรอบข้าง หรือคนที่คุณรัก เพื่อว่าเราจะได้มองคนในมุมบวกมากกว่าจะมองด้านลบออกมาในรูปแบบละคร สปอทสั้นๆมาคั่นรายการต่างๆ
- พ่อแม่ส่วนใหญ่นิยามอยากให้ลูกเป็นเด็กดี เด็กก็มักจะตั้งคำถามว่า “เด็กดีคืออะไร” เด็กดีคือการ กินดีดี เล่นดีดี รักดี เรียนดี ทั้งหมดรวมกันคือ เด็กดี แต่เราจะแตกรายการออกมา เป็นอย่างไร รายการกินดีดี จะทำรายการอย่างไร ทำเป็นโปรดักชั่น spot สั้นๆ แทรกคั่นรายการ
- ควรมีรายการช่วยตอบข้อสงสัยให้กับเด็กๆ บางครั้งเด็กขี้สงสัย และถามคำถามแต่พ่อแม่ไม่มีทักษะการตอบ
สรุป
- สัดส่วนรายการ ให้ชัดเจน ลดข่าวลง
- รายการวัยรุ่นควรเป็นจุดเด่น โดยเฉพาะอย่างยิ่งเรื่องเพศศึกษา
- รายการที่เชื่อมโยงกับครอบครัว กระตุ้นให้มีกระบวนการมีส่วนร่วมด้วย ทั้งเด็กและครอบครัว
- หาพันธมิตรทำกิจกรรมร่วมกัน โรงเรียน พิพิธภัณฑ์
- ช่วงปิดเทอมรณรงค์กิจกรรมครอบครัว
|
